Sıcak ekmeğin üzerine sürülen tereyağıyla pilavın sonuna eklenen tereyağı aynı üründen gelse de mutfakta farklı işler yapar. Birinde tadını doğrudan alırız; diğerinde yemeğin kokusuna ve dokusuna katılır. Tereyağını tanımak için önce “yayık” sözcüğünün ne anlattığına bakmak gerekir.
Yayıklama ne demektir?
Yayıklama, süt yağının bulunduğu karışımın belirli koşullarda hareket ettirilerek yağın ayrılmasını sağlayan işlemdir. Kullanılan hammaddeye ve üretim yöntemine göre uygulama değişebilir. Bu nedenle her tereyağının mutlaka aynı kapta, aynı sürede veya aynı hammaddeden yapıldığını düşünmemek gerekir.
Çiftçi Ali tereyağı, ürün açıklamasında çiftliğin sütünden yayık yöntemiyle hazırlanan, 500 gramlık bir ürün olarak tanımlanır. Evdeki kullanımda güncel ambalajdaki içerik ve muhafaza bilgisi esas alınmalıdır. Yalnızca sarı renge bakarak yağ oranı, üretim yöntemi veya kalite hakkında kesin hüküm vermek yeterli değildir.
Tavada ateşi neden kontrol etmeliyiz?
Tereyağını boş ve çok kızgın tavaya bırakmak, siz diğer malzemeleri hazırlarken hızla koyulaşmasına yol açabilir. Önce kullanacağınız malzemeleri hazır edin; ardından tarife uygun ateşte çalışın. Dumanlanan ve yanık kokusu gelen yağı yemeğin lezzetini artıracak bir aşama gibi değerlendirmeyin.
Yumurtada, mantarda veya eriştede aynı miktarı kullanmanız gerekmez. Yemeğin içinde peynir, sucuk ya da kavurma varsa bunların kendi yağını da hesaba katın. Tereyağının tadını almak için her malzemeyi ayrıca bol yağda pişirmek şart değildir.
Sofrada ve sıcak yemeklerde kullanım
Kahvaltıda küçük bir parçayı servis tabağına ayırabilirsiniz. Yanına birkaç peynir ve ekmek yeterlidir; bütün paketi uzun süre sofrada tutmak gerekmez. Peynir tabağı hazırlama rehberindeki porsiyonlama fikri tereyağı için de işe yarar.
Sıcak yemekte tereyağını ne zaman ekleyeceğiniz tarifin yapısına bağlıdır. Peynirli erişte tarifinde pişmiş erişteyi bir miktar pişirme suyuyla birleştirirken kullanıyoruz. Mısır unuyla hazırlanan yöresel yemeklerdeki yeri için de Zonguldak malayı yazısına bakabilirsiniz.
Kalan paketi nasıl düzenlemeli?
Paketten temiz bir bıçakla kullanacağınız kadar ayırın. Kalan ürünü kendi ambalajına uygun biçimde kapatın ve etiketindeki sıcaklık koşullarını izleyin. Tereyağını, buzdolabındaki kokulu yiyeceklerle açık halde yan yana bırakmamak da tadını korumaya yardımcı olur.
Alışverişte isim kadar tam ürün adı ve içerik listesi de önemlidir. Tereyağıyla karışım yağları birbirinin yerine varsaymak yerine elinizdeki paketi okuyun. Süt ürünlerinde etiket okuma rehberi, bu kontrolü birkaç somut soruya ayırır.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, tereyağı üretiminde yayıklama işlemi.
